Næring og fæðubótarefni

Í nútímanum er mikið um fæðubótaefni og önnur efni sem talin eru hafa aukandi áhrif á hina ýmsu líkamlegu þætti, t.d. styrk og hraða. Vinsælasta fæðubótaefnið fyrir afreksíþróttamenn í íþróttum eins og körfubolta er án efa kreatín. Einnig eru prótein og kolvetni mikið notuð í fæðubótaefnaformi þó svo að hægt sé að fá þau efni í miklu magni úr fæðunni.

Kreatín fosfat er efni sem er mikilvægt fyrir orkubúskap líkamans. Það gefur frá sér fosfat sem viðheldur orkubúskap líkamans, en það er efnið adenósín þrífosfat (ATP). Þetta ferli er mjög mikilvægt fyrir íþróttamenn því þegar orkuefnið ATP er brotið niður í líkamanum þá býr það til orku sem við notum síðan til þess að hreyfa okkur. Við venjubundna áreynslu getur líkaminn séð til þess að nóg magn sé af ATP í líkamanum. Þegar átökin og áreynslan eru orðin svo mikil eins og hjá körfuboltamönnum, þá tæmast byrgðirnar af ATP með þeim afleiðingum að styrkur og kraftur minnkar. Því hefur verið haldið fram að með aukinni inntöku af kreatíni í formi fæðubótarefna aukist líkurnar á að íþróttamenn geti unnið í hámarksákefð. Kreatín er náttúrulegt efni, þar sem líkaminn býr það til upp að vissu marki. Það er framleitt úr amínósýrum. Efnið finnst einnig í fæðunni, aðallega kjöti og fiski. Margar rannsóknir hafa verið gerðar á kreatínineyslu íþróttamanna og margar þeirra hafa sýnt fram á að með notkun kreatíns geti íþróttamaður aukið hámarksafköst í þeim greinum þar sem hámarksáreynsla stendur yfir í stuttan tíma. Sem dæmi má nefna spretthlaup, körfubolta, kúluvarp og ólympískar lyftingar. Dagskammtur kreatíns var frá 5g og alveg upp í 30g þar sem upphafsskammtur (mest ein vika, hleðslutímabil) samanstóð af 25 g á dag og svo framhaldsskammtur sem var um 5-8 g á dag. Margar rannsóknir hafa sýnt jákvæða útkomu á neyslu kreatíns hjá íþróttamönnum. Styrkurinn jókst í flestum tilfellum og íþróttamenn sem lögðu áherslu á að stækka vöðva, gerðu það.

Þeir einstaklingar sem eru með lága kreatínframleiðslu eru taldir hagnast mest á því að neyta efnisins í fæðubótaformi. Hjá öðrum einstaklingum sem eru með meðal framleiðslu hefur það óveruleg áhrif á líkamann. Þau áhrif sem merkja má eru aukin þyngd sem má rekja til aukinnar vökvasöfnunar í líkamanum. Komið hefur í ljós að mörgum reynist auðveldara að þyngja sig með neyslu á kreatíni, sem ýtir mjög undir notkun efnisins í fæðubótaformi. Vöðvauppbygging mannslíkamans er háð erfðaþáttum og þegar hámarksvöðvauppbyggingu er náð, er talið að neysla á efnum eins og kreatíni hafi engin áhrif. Samt sem áður hefur kreatín neysla í fæðubótaformi jákvæð áhrif á æfingar þegar verið er að endurtaka sömu æfinguna aftur og aftur, eins og t.d. spretthlaup. Með mikilli neyslu getur kreatín haft mjög neikvæð áhrif eins og t.d. nýrnarvandamál, meltingartruflanir og vöðvakrampa. Í mörgum tilvikum getur kreatínneysla í fæðubótaformi haft góð áhrif og bætt árangur hjá íþróttamönnum en fyrir aðra getur neyslan haft neikvæð áhrif og búið til vandamál.

Prótein er eitt vinsælasta fæðubótaefnið og er yfirleitt sett í samhengi þegar verið er að tala um vöðva og styrk. Hægt er að fá prótein í miklu magni úr fæðunni, aðallega úr kjöt-, fisk- og mjólkurvörum. Margir telja að það þurfi mikið magn próteina til þess að bæta vöðvamassa en ofneysla er mjög algeng hjá mörgum.. Ákveðið magn er þó mjög nauðsynlegt til þess að byggja upp og viðhalda vöðvum en allt umfram magn safnast saman í nýrunum og veldur auknu álagi á þau. Þegar prótein eru notuð í of miklu magni hjá einstaklingum í langan tíma, má búast við þurrki í líkamanum, beinþynningu og nýrnavandamálum. Mannslíkaminn getur ekki nýtt nema allt að 2 gr. af próteinum á hvert líkamskíló og því er öll umframneysla óþörf. Íþróttamaður sem er í íþrótt eins og körfubolta, sem hefur háa ákefð og nýtir sprengikraftinn, nýtir um 1,7 gr. af próteini á hvert líkamskíló. Því er ráðlagt að leikmaður sem lyftir og stundar körfubolta vigti sig og reikni út þörf sína fyrir próteinefnum. Það að fá nægilegt magn próteina hjálpar til við uppbyggingu, viðhald og endurheimt eftir erfiðar æfingar hjá körfuknattleiksmanni.

Kolvetni er það orkuefni sem við þurfum mest á að halda. Heilafrumur og miðtaugakerfisfrumar kjósa helst kolvetni sem orkugjafa. Efnið finnst í ríkum mæli í mörgum fæðutegundum eins og t.d. í kornmeti, grænmeti, ávöxtum og mjólkurvörum. Sætaafurðir eins og sælgæti, sætabrauð og sætir drykkir innihalda líka mikið magn kolvetna en það eru einföld kolvetni. Gert er ráð fyrir að minnsta kosti helmingur orkunnar komi úr kolvetnum og hlutfall viðbætts sykurs ætti ekki að vera meira en 10%. Það má því segja að íþróttafólk sem stundar íþrótt sem krefst mikils sprengikrafts þurfi að hafa mikið af kolvetnabirgðum í líkamanum og þess vegna er nauðsynlegt að borða holla og kolvetnaríka fæðu fyrir æfingar og keppni. Einnig þarf að huga að því að innbyrða kolvetni strax að loknum átökum, en það flýtir fyrir endurheimt vöðvanna.

Sjálfur hef ég notað fæðubótarefni í gegnum tíðina með mismiklum árangri. Nú er ég búinn að finn mína hillu í þeim efnum en það er Herbalife. Mjög góð og vel samsett næring sem hentar mér vel á mínum æfingum. Ég finn einnig minna fyrir þreytu yfir daginn og á æfingum. Í fyrra þegar ég spilaði með Keflavík í körfunni vorum við að nota Herbalife og það var ekki fyrr en ég hætti að nota vörurnar og byrjaði aftur að ég fann muninn á mér. Einnig er ég farinn að selja og dreifa vörunum, þannig ef ykkur vantar góða og vel samsetta næringu þá hafiði samband.

bestu kveðjur, V