Hraðar vöðvafrumur

Í beinu framhaldi af síðustu færslu, þá ætla ég að fara í nokkur atriði sem hafa áhrif á hraða- og sprengikraftsaukningu. Fyrsti hlutinn er um hraðar vöðvafrumur (fast twitch muscle fibers) Fullt af íþróttafólki æfir og æfir í þeim tilgangi að bæta sprengikraftinn en lítið sem ekkert gerist. Sprengikraftur ræðst ekki einungis af miklum og skipulögðum æfingum því erfðir hafa mikið að segja. Sumt fólk hefur ekki mikið af hröðum vöðvafrumum í líkamanum og því á það fólk erfiðara með að byggja upp sprengikraft. Aftur á móti hafa aðrir hraðar vöðvafrumur ríkjandi í líkamanum og þurfa því lítið að hafa fyrir því að bæta hraða og snerpu. Enn aðrir hafa mikla snerpu eða stökkkraft að eðlisfari sem nýtist þeim einstaklega vel.

Til eru tvenns konar vöðvaþræðir en það eru hægir vöðvaþræðir (slow twitch muscle fibers) og hraðir vöðvaþræðir (fast twitch muscle fibers). Ef hægu vöðvaþræðirnir eru ríkjandi í líkamanum hjá íþróttamanni, þá eru miklar líkur á að hann búi ekki yfir miklum sprengikrafti. Þessir vöðvaþræðir þurfa súrefni og þess vegna gæti einstaklingurinn búið yfir góðu loftháðu þoli og jafnvel miklum styrk. Hægu vöðvaþræðirnir eru oft ríkjandi hjá maraþonhlaupurum og öðrum langhlaupurum en þeir þurfa mikið súrefnisflæði í vöðvunum því áreynsla þeirra stendur yfir í mjög langan tíma í senn. Vöðvasamdrátturinn er hægur og hröðustu viðbrögðin geta verið allt upp í 110 ms

Hraðir vöðvaþræðir eru öðruvísi og ef þeir eru ríkjandi, þá er  hámarks vöðvasamdrátturinn mun hraðari eða alveg niður í 50 ms og  þeir búa til mun meira afl heldur en þeir hægu. Þessir vöðvaþræðir eru ríkjandi hjá spretthlaupurum og stökkvurum þar sem einungis er unnið í nokkrar sekúndur á hámarkskrafti

Loftfirrt þjálfun hefur þau áhrif að hröðu vöðvaþræðirnir gildna.  Tvær megin ástæður eru taldar fyrir þessari stækkun.  Annars vegar er það þvermálsaukning vöðvaþráðanna og hinsvegar að vöðvaþræðirnir skipti sér  og gildni svo. Ekki er vitað hvort að ein vöðvaþráðagerð geti breytt sér í aðra.  Hugsanlega verður breyting á lífefnafræðilegum þáttum og lífeðlisfræðilegum eiginleikum eftir mikla og sérhæfða þjálfun.  Þjálfun bætir bæði loftháða og loftfirrta niðurbrotsferla hjá hröðum og hægum vöðvaþráðagerðum

Nokkrar hraðar vöðvafrumur í Lebba

Við loftfirrta þjálfun verður aukning á kreatín fósfati og glýkógen í vöðvum.  Því hefur líkaminn meira magn af þeim orkugjöfum sem hann notar við loftfirrða vinnu. Hröðu vöðvaþræðirnir gildna, eins og áður sagði og eykst því hlutfall þeirra miðað við hægu vöðvaþræðina.  Aukning verður á mjólkursýruframleiðslu hjá hröðu vöðvaþráðunum og hæfileiki vöðvans til þess að þola þá sýru sem framleiðist, á meðan loftfirrt þjálfun er í gangi, eykst

Algengt er að íþróttamenn búi yfir báðum tegundum af vöðvaþráðum, þ.e. eru með eiginleika til þess að byggja upp loftháð og loftfirrt þol. Skiptingin er hinsvegar mismikil á milli einstaklinga og þess vegna eru sumir með meiri sprengikraft en aðrir og þurfa að hafa minna fyrir því að bæta hann og/eða viðhalda honum. Hægt er að sjá hjá einstaklingi hversu mikið hlutfall af hvorum vöðvaþráðunum hann er með. Það er gert með svokallaðri krufningartækni vöðva og getur sagt til um það hversu mikinn hraða og sprengikraft einstaklingurinn er með, eða gæti byggt upp.

Fleiri þættir koma inn fljótlega og endilega kommentið…

peace, V